Bomen snoeien
Olijfboom snoeien: wanneer en hoe doe je dat?
Een olijfboom snoei je vooral om licht en lucht in de kroon te brengen en een compacte vorm te behouden. Wacht met de grote snoeibeurt tot het voorjaar, wanneer de kans op stevige vorst grotendeels voorbij is.
Een olijfboom blijft het mooist met een open, luchtige kroon en een gerichte snoeibeurt in het voorjaar.
Een olijfboom (Olea europaea) groeit in Nederland meestal langzamer dan in het mediterrane klimaat, maar kan na verloop van tijd toch een dichte kroon met lange uitschieters vormen. Snoeien helpt om de boom compact, luchtig en goed vertakt te houden. Daarbij hoef je een olijfboom niet ieder jaar drastisch terug te zetten: meestal bereik je meer door gericht oude, kruisende en naar binnen groeiende takken te verwijderen.
Snoei een olijfboom bij voorkeur in het voorjaar, meestal rond maart of april, wanneer de strengste vorst voorbij is. Verwijder eerst dood en beschadigd hout. Haal daarna kruisende en naar binnen groeiende takken weg en dun een erg dichte kroon uit. Lange jonge uitschieters kun je inkorten om de vorm compact te houden. Snoei niet meer weg dan nodig en wees bij een olijfboom in het Nederlandse klimaat voorzichtig met een zeer zware snoeibeurt.
Wanneer een olijfboom snoeien?
Het voorjaar is het beste moment voor de belangrijkste snoeibeurt. Wacht tot de kans op langdurige of stevige vorst grotendeels voorbij is. In Nederland komt dat meestal neer op maart of april. Je kunt dan bovendien goed beoordelen welke takken de winter zonder schade zijn doorgekomen.
Een olijfboom is groenblijvend en hoeft dus niet eerst volledig kaal te zijn voordat je de kroon kunt beoordelen. Kijk vooral naar het weer. Wordt nog een koude periode verwacht, stel een sterke snoeibeurt dan liever iets uit. Bekijk hiervoor ook de snoeikalender voor maart en wat je in april kunt snoeien.
In de zomer kun je kleine correcties uitvoeren, bijvoorbeeld door een lange uitschieter in te korten of ongewenste scheuten aan de stam te verwijderen. Een grote vorm- of verjongingssnoei bewaar je liever voor het voorjaar.
Wacht tot na de zwaarste winterkou. Begin vervolgens met dood en beschadigd hout en bepaal pas daarna hoeveel gezonde takken nog werkelijk gesnoeid moeten worden.
Grote snoeibeurt
Dun een te dichte kroon uit, verwijder beschadigd hout en corrigeer de vorm. Dit is ook het moment om eventuele winterschade goed te beoordelen.
Doel: een open, evenwichtige kroon met voldoende licht en lucht.
Lichte correcties
Verwijder ongewenste stam- en wortelscheuten en kort eventueel een paar lange uitschieters in.
Doel: de vorm behouden zonder opnieuw een volledige snoeibeurt uit te voeren.
Hoe snoei je een olijfboom?
Bekijk de boom eerst van een paar meter afstand. Een olijfboom hoeft geen perfect symmetrische bol te vormen. De wat losse, grillige kroon hoort juist bij zijn karakter. Het belangrijkste doel is dat er geen dicht netwerk van takken in het midden ontstaat.
Gebruik voor dunne takken een scherpe snoeischaar. Voor dikkere takken is een takkenschaar praktischer. Bekijk ook het overzicht met snoeigereedschap.
De kroon van een olijfboom uitdunnen
Een veelgebruikt uitgangspunt bij olijfbomen is een open kroon waarin zonlicht en lucht tussen de takken kunnen komen. Dat betekent niet dat je het midden volledig kaal hoeft te maken. Verwijder vooral takken die naar binnen groeien, elkaar kruisen of dicht boven elkaar dezelfde ruimte innemen.
Werk van binnen naar buiten en verwijder liever enkele volledige slecht geplaatste takken dan tientallen uiteinden. Wanneer je alleen de buitenkant van een dichte kroon steeds korter knipt, blijft de binnenzijde namelijk nog steeds vol.
Na het snoeien moet de kroon niet kaal zijn, maar je mag vanaf verschillende kanten wel ruimte tussen de hoofdtakken kunnen zien. Zo krijgen ook de binnenste bladeren voldoende licht.
Lange uitschieters van een olijfboom snoeien
Een gezonde olijfboom kan lange, vrij rechte jonge scheuten maken die duidelijk boven de rest van de kroon uitsteken. Je kunt zulke uitschieters inkorten wanneer ze de gewenste vorm verstoren.
Knip ze niet allemaal automatisch tot precies dezelfde hoogte. Zoek liever een naar buiten gerichte knop of geschikte zijtak en snoei daar vlak boven. Daardoor blijft de kroon natuurlijker vertakken.
Scheuten aan de stam van een olijfboom verwijderen
Olijfbomen kunnen nieuwe scheuten vormen aan de voet van de stam of lager op de stam. Wil je een olijfboom met één duidelijke stam en een kroon erboven, verwijder deze scheuten dan zodra je ze ziet.
Knip een ongewenste scheut zo dicht mogelijk bij zijn oorsprong weg zonder de stam zelf te beschadigen. Jonge scheuten zijn eenvoudig met een snoeischaar te verwijderen. Laat je ze jarenlang zitten, dan worden ze dikker en veroorzaken ze bij verwijdering een veel grotere wond.
Bij een meerstammige olijfboom ligt dat anders. Daar kunnen laag groeiende stammen juist onderdeel zijn van de gewenste vorm. Bepaal dus eerst welke groeivorm je wilt behouden.
Een olijfboom snoeien na vorstschade
Na een koude winter kunnen bladeren bruin worden en jonge twijgen afsterven. Knip niet direct na de eerste koude periode alle beschadigd ogende delen weg. Wacht tot het voorjaar zodat duidelijk wordt welke takken werkelijk dood zijn en waar de boom opnieuw begint uit te lopen.
Snoei een afgestorven tak terug tot gezond hout. Kras bij twijfel heel voorzichtig een klein stukje van de bast. Groen weefsel onder de bast wijst erop dat de tak nog leeft; droog en bruin weefsel kan betekenen dat je verder terug moet.
Een olijfboom kan er direct na de winter slechter uitzien dan hij werkelijk is. Geef de plant tijd om nieuwe knoppen te ontwikkelen voordat je gezonde delen als dood beschouwt.
Een olijfboom in pot snoeien
Een olijfboom in pot snoei je volgens dezelfde basisprincipes als een exemplaar in de volle grond. Omdat de beschikbare ruimte beperkt is, zul je bij een potboom vaak iets eerder lange uitschieters inkorten om de kroon in verhouding tot de stam en pot te houden.
Controleer tegelijk of de kroon niet te zwaar naar één kant groeit. Een grote kroon vangt veel wind en kan een potboom instabiel maken. Verwijder daarom slecht geplaatste takken en houd de kroon redelijk evenwichtig.
Combineer een zware snoeibeurt liever niet automatisch met allerlei andere ingrijpende behandelingen. Een boom die net sterk is teruggesnoeid, verpot en door kou is verzwakt krijgt meerdere vormen van stress tegelijk.
Een oude olijfboom terugsnoeien
Olijfbomen kunnen nieuwe scheuten vormen vanuit ouder hout en verdragen daardoor meer snoei dan veel groenblijvende bomen. Dat betekent echter niet dat een grote oude boom ieder voorjaar volledig kaal moet worden gezet.
Is een oude kroon jarenlang verwaarloosd, begin dan met dood, beschadigd en kruisend hout. Verwijder vervolgens enkele slecht geplaatste oudere takken om ruimte te maken voor jonge groei. Een grote verjonging kun je beter gericht uitvoeren dan alle hoofdtakken tegelijkertijd sterk terug te zetten.
Moeten zware hoofdtakken worden verwijderd of staat de boom op een plek waar vallende takken schade kunnen veroorzaken? Laat het zware zaagwerk dan uitvoeren door iemand met de juiste kennis en uitrusting.
Veelgemaakte fouten bij een olijfboom snoeien
Te vroeg in de winter snoeien
Na een zware snoeibeurt is de kroon gevoeliger voor winterse omstandigheden. Wacht voor de belangrijkste snoei liever tot het voorjaar.
De buitenkant als een bol knippen
Daarmee wordt de buitenzijde steeds dichter terwijl het hart van de kroon vol blijft. Dun juist enkele complete slecht geplaatste takken uit.
Alle jonge scheuten verwijderen
Jonge groei is nodig om de kroon te vernieuwen. Verwijder vooral scheuten die op een verkeerde plek of in een verkeerde richting groeien.
Na vorst meteen alles afknippen
Wacht totdat in het voorjaar duidelijk wordt waar de boom nog uitloopt. Sommige kaal ogende takken blijken dan nog gewoon te leven.
De kroon in één keer volledig kaal maken
Een olijfboom kan stevige snoei verdragen, maar voor gewoon onderhoud is een complete kaalslag niet nodig. Gerichte snoei behoudt meer blad en een natuurlijkere vorm.
Scheuten aan de stam jarenlang laten zitten
Wil je één stam behouden, verwijder ongewenste jonge scheuten dan vroeg. Kleine snoeiwonden zijn eenvoudiger dan het later verwijderen van dikke zijstammen.