Bomen snoeien
Vijgenboom snoeien: wanneer en hoe voor meer vijgen?
Een vijgenboom snoei je vooral aan het einde van de winter, zodra de strengste vorst voorbij is. Knip met beleid, want de vijgen die in de zomer rijpen zitten al aan de toppen van de takken van vorig jaar.
Een compacte, open vijgenboom geeft in het Nederlandse klimaat de meeste rijpe vijgen.
De vijgenboom (Ficus carica) groeit in Nederland steeds vaker buiten in de tuin of in een grote pot op het terras. Hij groeit krachtig en kan zonder snoei een brede, dichte struik of boom worden waarin de vruchten slecht rijpen. Met een gerichte snoeibeurt houd je de boom compact en open, zodat zon en warmte bij de vijgen komen. Het belangrijkste is weten waar de vijgen zitten die je dit jaar kunt oogsten.
Snoei een vijgenboom aan het einde van de winter of in het vroege voorjaar, meestal eind februari tot begin april, zodra de strengste vorst voorbij is. Verwijder dood, bevroren en kruisend hout en maak de kroon open. Laat een deel van de takken van vorig jaar met hun toppen staan, want daar rijpen in de zomer de vijgen. Top in juni de jonge scheuten na 5 à 6 bladeren voor meer vruchtaanzet volgend jaar.
Wanneer een vijgenboom snoeien?
De belangrijkste snoeibeurt valt aan het einde van de winter of in het vroege voorjaar. Wacht tot de strengste vorst voorbij is, want dan zie je ook welke takken zijn doodgevroren. In veel jaren is dat maart, maar na een zachte winter kan eind februari ook.
Snoei een vijgenboom niet in de herfst. Verse snoeiwonden en de takken eronder zijn dan gevoeliger voor vorstschade. Snoei ook niet laat in het voorjaar wanneer de boom al volop uitloopt, want dan bloedt hij veel melksap.
Bekijk voor dit moment ook de snoeikalender voor februari, wat je in maart kunt snoeien en de algemene uitleg over fruitbomen snoeien.
Voorjaarssnoei
Verwijder vorstschade, dood en kruisend hout. Maak de kroon open en houd de boom op een handzame hoogte.
Doel: licht en warmte in de kroon zodat de vijgen goed rijpen.
Jonge scheuten toppen
Knip de groeitop van jonge scheuten weg zodra ze 5 à 6 bladeren hebben.
Doel: compacte groei en meer vruchtbeginsels voor volgend jaar.
Waar zitten de vijgen aan een vijgenboom?
Dit is de sleutel tot goed snoeien. In het Nederlandse klimaat rijpen vooral de vijgen die in de late zomer van het vorige jaar als heel klein knopje aan de toppen van de jonge takken zijn ontstaan. Ze overwinteren als erwtgrote beginsels en groeien in het voorjaar uit tot vijgen die in augustus en september rijp zijn.
Knip je in het voorjaar alle toppen van de takken van vorig jaar weg, dan knip je dus ook de oogst van dit jaar weg. Snoei daarom altijd een deel van de takken en laat genoeg eenjarige takken met hun toppen staan.
Pluk in de herfst de grote groene vijgen die niet meer rijp worden van de boom, maar laat de hele kleine knopjes aan de toppen zitten. Die worden volgend jaar je oogst.
Hoe snoei je een vijgenboom?
Voor jonge takken gebruik je een scherpe snoeischaar. Dikkere, oude takken knip je met een takkenschaar.
Een vijgenboom in de zomer snoeien
In juni kun je de nieuwe scheuten toppen. Knip of knijp de groeipunt weg zodra een scheut 5 à 6 bladeren heeft. De boom maakt dan zijscheuten en vormt aan het einde van de zomer meer kleine vruchtbeginsels die volgend jaar rijpen.
Verwijder in de zomer geen grote takken. Dat kost de boom veel blad dat hij nodig heeft om de vijgen van dit jaar te laten rijpen.
Rijpe vijgen zijn geliefd bij merels, spreeuwen en wespen, die er vaak net een dag eerder bij zijn dan jij. Hang in augustus een fijnmazig vogelnet voor fruitbomen (bekijk op Bol) over een compacte vijgenboom. Door de voorjaarssnoei is de boom laag genoeg om hem helemaal af te dekken.
Een vijgenboom in een pot snoeien
Een vijg in een pot snoei je op dezelfde momenten, maar compacter. Houd de kroon klein en open, zodat de plant in verhouding blijft met de pot. Een vijgenboom in een pot bevriest sneller dan een boom in de volle grond, omdat de wortels minder beschermd zijn.
Zet de pot in de winter op een beschutte plek tegen de gevel of haal hem bij strenge vorst in een koude, vorstvrije ruimte zoals een schuur of garage. De boom is dan kaal en heeft weinig licht nodig.
Bij een jonge vijgenboom in de volle grond of een pot die buiten blijft staan, bevriezen in een koude winter vaak de toppen met precies de vruchtbeginsels van volgend jaar. Wikkel de kroon bij strenge vorst tijdelijk in een ademende vorstbeschermingshoes (bekijk op Bol). Zo komt de oogst de winter door.
Een te grote of oude vijgenboom snoeien
Een vijgenboom die jaren niet is gesnoeid, wordt breed, hoog en dicht. De vijgen zitten dan hoog en buiten bereik, en rijpen in de schaduw slecht. Gelukkig loopt een vijg goed uit ouder hout.
Verjong de boom gefaseerd over twee of drie jaar. Zaag ieder voorjaar een paar van de oudste en hoogste takken terug tot laag bij de basis of tot een lagere zijtak. De boom maakt vervolgens krachtige nieuwe scheuten waarop je een nieuw, lager raamwerk opbouwt. De oogst neemt tijdens de verjonging tijdelijk af.
Pas op voor het melksap van de vijg
Bij het snoeien lekt uit iedere snoeiwond wit melksap. Dat sap bevat stoffen die de huid gevoelig maken voor zonlicht. Komt het sap op je huid en sta je daarna in de zon, dan kun je een pijnlijke, verbrandingsachtige reactie krijgen met rode vlekken of blaren.
Draag handschoenen en lange mouwen, snoei bij voorkeur op een bewolkte dag en was sap direct af met water en zeep.
Het vijgensap is kleverig en loopt bij het snoeien langs je polsen naar beneden, precies waar gewone tuinhandschoenen ophouden. Kies tuinhandschoenen met lange manchet (bekijk op Bol) die over je mouw vallen, dan komt er geen sap op je huid.
Veelgemaakte fouten bij vijgenboom snoeien
Alle toppen van vorig jaar wegknippen
Daarmee verwijder je de vruchtbeginsels van de zomeroogst. Dun uit en laat voldoende toppen staan.
In de herfst snoeien
De boom gaat met open wonden de winter in en takken bevriezen sneller.
De boom hoog laten uitgroeien
Vijgen rijpen het best in de zon en je wilt ze kunnen plukken. Houd de boom compact.
Snoeien in korte mouwen in de zon
Het melksap kan in combinatie met zonlicht flinke huidirritatie geven.